हा ब्लॉग शोधा

शुक्रवार, २० नोव्हेंबर, २०२०

गतीज

 

उद्या पुढ्यात काय पाहणे अशक्य माणसा

अशांत विश्व दग्ध चित्त हाच रोजचा वसा

... तशातही सभोवती असंख्य मोह साचती

पिढीपिढीत चालतो जुनाच गूढ वारसा


नवाच जोम आगळा नवीन लाट आणते

सलील, उष्ण, सज्ज रक्त मोहते, सुखावते

... विरे फिरून लाट मंद मंद होत नेहमी

तरी तसेच फक्त हेच चक्र नित्य चालते


प्रदीर्घ काळ काळही दुरून वाट पाहतो

अखेर एक घाव खोल एकदाच घालतो

... जरी क्षणैक ग्रासते भयाण गूढ वेदना

त्वरेच सर्व संपते तसाच काळ संपतो


प्रवास तोच तोच जो हरेक वेगळा करे

फुले ... तसाच वेगळपणात जीव घाबरे

...गतीविना लयास फक्त जीवमात्र जातसे  

भलाबुरा असो गतीज जन्म राहणे बरे



- निलेश पंडित

२१ नोव्हेंबर २०२०


शुक्रवार, ३० ऑक्टोबर, २०२०

अविभाज्य

 

परतीच्या वाटा  |  होत जाता सुरू

कसे मी नाकारू  |  सामान्यत्व


आनंददायक  |  भासे खटाटोप

आणि समारोप  |  जीवघेणा


भासले जगता  |  हातातले क्षण

फक्त उधळण  |  क्षणाेक्षणी


असामान्य जे जे  |  वाटे वरवर

रिक्त खरोखर  |  जगताना


सरता आनंद  |  बोचली पोकळी

अजस्त्र मोकळी  |  खोलवर


आणि दुर्लक्षिता |  पोकळी सदैव

वसली जाणीव  |  समृध्दीची


क्षणिक टिकून  |  ऐशी ही जाणीव

अनंत उणीव  |  पुन्हा तीच


अशा चकव्यात  |  कळले न आधी

मृत्यू नसे व्याधी  |  कदापीही


असणे नसणे  |  ह्यांमधे वेदना

भयस्वप्ने नाना  |  देत गेली


क्षणमात्र तिला  |  थोडे विसरावे

आदिअंत व्हावे  |  अविभाज्य


मर्म हे नेमके  |  जाणता मी आज

प्रवास सहज  |  वाटे आता


सामान्यासामान्य  |  व्यर्थ अट्टाहास

संतत प्रवास  |  हेचि सत्य


लिप्त अलिप्त हा  |  वाद आता नुरे

अंती फक्त उरे  |  क्षणक्षण



- निलेश पंडित

३० आॅक्टोबर  २०२०


शुक्रवार, ९ ऑक्टोबर, २०२०

निरपराध

 

तो प्रकाशात जन्मून वाढला होता

राहिला तमापासून नेहमी दूर

पाळल्या कल्पना शुचितेच्या ज्या त्याने

त्यांच्या कैफातच रोज असे तो चूर


अवतीभवतीची अगणित सूत्रे त्याला

लाभली उमगली स्थितीजन्यतेतून

जे मुळात होते सुंदर सुरचित सारे

सुख अधिक मिळविले त्याने त्यापासून


यायचीच होती ... आली सायंकाळ

अंधारत गेला हळूहळू भवताल

पडता कानावर किरकिर रातकिड्यांची

चुकचुकली मनात भयशकुनाची पाल


भयकंपित झाला थरथरला तो आधी

आरोप मनोमन अंधारावर केले

पाऊल टाकता तमात गरजेपोटी

मन देहावर आघात अकल्पित झाले


मग जळला सुंभ परंतू पीळ न गेला

तो नित्य प्रकाशाचीच गातसे किर्ती

जो स्पर्श व्यथेचा कधी टाळला त्याने

त्यानेच घातला विळखा त्याच्याभवती


जगते आहे सातवी पिढी नंतरची

"निरपराध आम्ही" हे तीही कुजबुजते

तो प्रकाश देऊ ना शकला इतरांना 

अन् ही तुरळक किरणांसाठी तळमळते



- निलेश पंडित

१० आॅक्टोबर २०२०


मंगळवार, २२ सप्टेंबर, २०२०

मुक्त

 

गायचं आपणही - गाणार मीही.

असं ठरवलं मी.

कुणीतरी बुरसटलेल्या विचारांचा जुनाट गायक म्हणाला, 

"तंबोरा घे, स्वरसाधना कर, रियाझ कर, संगीत रत्नाकर वाच थोडं, शिक कुणाकडून तरी जरा.

शास्त्र, सराव, कष्ट हा सर्व क्रिडा-कलांचा पाया. मग पेर नाविन्य आणि प्रायोगिकता त्यात."


तेव्हा सांगितलं मी तडफदार पणे,

"मी गाणार फक्त मुक्त.

आतून आतून आलेलं. 

नरड्यातून उमटतं तसं थेट.

लय सूर शब्दांची बंधनं झुगारून."


गायलो तसा. गातो तसा. गात राहीन तसा.

समविचारी सह्रदय नवनिर्मितीपरायण लोक जमत गेले जसजसे 

तसतशा मिळत गेल्या टाळ्या भरपूर 

(का कुणास ठाऊक अनेकदा हशाही!)

फक्त ते जुनाट विचारांचे लोक बिचारे -

तज्ज्ञ म्हणतात लोक ज्यांना ते -

आजही आहेत अनभिज्ञ

माझ्या लय-सूर-कालातीत कलाविष्काराबद्दल.


हे लिहिलं

जसं उमटलं तसं

आतून आतून

(म्हणजे नक्की कुठून ते माहित नाही अद्याप)

आणि जाणवलं.

लिहिला असता सरळ परिच्छेद तरी

चाललं असतं.

पण असाच लिहितात म्हणे

मुक्त मनाचे मुक्त नवकवी

मुक्तछंद!



- निलेश पंडित

२३ सप्टेंबर २०२०


शनिवार, १९ सप्टेंबर, २०२०

संभ्रम

 

"वेगळेपण चेहर्‍यांचे एक आत्मा"

फक्त वाटे आत्मरंजक एक युक्ती

एक सामायिक गवसते तथ्य केवळ

संस्कृती जोपासते सक्तीत शक्ती


जाणिवेचा एक लपतो थर मधोमध 

आणि सवयीची वसे त्यावर अहंता

हास्यमुद्रा विलसती बाहेर दिसते

अन् तळाशी खोल फसफसते पशूता


ह्या थरांची बदलते घनता सदोदित

आपसातच युद्ध होते ह्या स्तरांचे

ढवळते संदिग्धता आतून सारे

अन् प्रदूषण भिनत जाता खोल मुरते


शोधते मन सूत्र ह्या सर्वांत काही

मात्र आढळते अनिश्चितताच संतत

रेखते फुटकळ मनोरंजक नकाशे

संभ्रमित मन भरकटे मग त्यांत नकळत


अटळ ठरता शेवटी संहार भीषण

स्फोट होता संपतो संभ्रम अचानक

कालपावेतो स्थिती जी बिकट होती

आज होते ती निरर्थक अन् विदारक


... जन्मते मग एक युक्ती नवयुगाची

पाहते जग हास्यमुद्रा बदललेल्या

हिंस्त्र लसलसते पशू निद्रिस्त होती

मांस अस्थींवर उमलते गंजलेल्या


- निलेश पंडित

२० सप्टेंबर २०२०

शुक्रवार, २८ ऑगस्ट, २०२०

सूत्रधार


पावलोपावली क्षणोक्षणी

प्रत्येक आयुष्याला

काठोकाठ स्पर्श करत

सर्व जिवांचं

प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष नियंत्रण

करत असतो

निश्चितच 

कुणी 

हाडामांसारक्ताचा

खराखुरा

अदृश्य सूत्रधार

सर्वत्र


वावरत तुमच्या आमच्या सर्वांच्या 

दैनंदिन जगण्यातच

आपल्या नकळत


जो देतो रंगांना धर्म

धर्मांना रंग

भगवा हिरवा आणि इतरही

भाषांना भूगोल

प्रदेशाला अस्मिता

अस्मितेला प्रदेश


जागवतो

वर्णाची जाणीव

जाणिवेचा वर्ण

फडकवतो बावटे, झेंडे

लाल काळे रंगीबेरंगीही


... आणि स्वतः नांदत

ऐषोआरामात

नेमतो ...

पिढ्यान् पिढ्या

भीती अबाधित राखण्यासाठी

तथाकथित धर्म-देव-गंडस्थानांमध्ये

कपोलकल्पित कुठलासा

अदृश्य सूत्रधारही




- निलेश पंडित

२९ आॅगस्ट २०२०